Σεισμός στην αγορά ακινήτων: Υποχρεωτικά «πράσινα» όλα τα κτίρια με ανακαινίσεις-εξπρές, πρόστιμα έως €250.000 και δεσμευτικούς στόχους

Πηγή: ink.com

Σαρωτικές ανατροπές φέρνει νομοσχέδιο-φωτιά που τίθεται σήμερα ενώπιον της Βουλής, το οποίο επιβάλλει τα κτίρια μηδενικών εκπομπών και τις υποχρεωτικές ανακαινίσεις, ενώ εκτοξεύει τις ποινές στις 250.000 ευρώ για τους παραβάτες και υποχρεώνει το Δημόσιο σε ετήσια μείωση κατανάλωσης.

Αλλαγή σελίδας στον κατασκευαστικό και στεγαστικό τομέα φέρνει νομοσχέδιο που τίθεται σήμερα ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων, το οποίο μετατρέπει την πράσινη μετάβαση από θεωρητική επιδίωξη σε αυστηρή νομική υποχρέωση για χιλιάδες ιδιοκτήτες, αγοραστές και ενοικιαστές ακινήτων.

Το πολυσέλιδο νομοσχέδιο με τίτλο «Ο περί Ρύθμισης της Ενεργειακής Απόδοσης των Κτιρίων Νόμος του 2026», το οποίο θα εξετάσει η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, φέρνει συγκεκριμένα στο προσκήνιο τα κτίρια μηδενικών εκπομπών, επιβάλλει σαρωτικές ανακαινίσεις με βάση συγκεκριμένα ποσοστά και εισάγει αυστηρότατες κυρώσεις για τους παραβάτες.

Ειδικότερα, θεσπίζει πλέον ποινικά αδικήματα, προβλέποντας ποινές φυλάκισης μέχρι και τα δύο έτη και τσουχτερά διοικητικά πρόστιμα, το ανώτατο όριο των οποίων εκτοξεύεται στις €250 χιλιάδες, ανάλογα με τη φύση, τη βαρύτητα και τη διάρκεια της παράβασης.

Πιο αναλυτικά, το νομοσχέδιο, που αφορά την πλήρη εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας προς την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/1275, αλλά και την παράλληλη ενσωμάτωση των προνοιών της Οδηγίας 2023/1791 για την ενεργειακή απόδοση, οδηγεί τη χώρα σε μια νέα εποχή, όπου η ενεργειακή φτώχεια καταπολεμάται με αριθμητικούς στόχους και το real estate επαναπροσδιορίζεται ριζικά με ορίζοντα το έτος 2050.

 

 

 

Το ορόσημο του 2030 και η υποχρέωση του 25% στις ανακαινίσεις

Η πρώτη μεγάλη ανατροπή που φέρνει η προτεινόμενη ρύθμιση αφορά τις ανακαινίσεις των υφιστάμενων κτιρίων, καθώς ορίζεται ότι κάθε φορά που μια εργασία αφορά ποσοστό άνω του 25% της συνολικής επιφάνειας του κελύφους της οικοδομής, ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να προχωρήσει σε συνολική ενεργειακή αναβάθμιση.

Την ίδια στιγμή, τα χρονοδιαγράμματα για τις νέες κατασκευές είναι πιεστικά, καθώς από την 1η Ιανουαρίου 2028 όλα τα νέα κτίρια που ανήκουν σε δημόσιους φορείς πρέπει να είναι μηδενικών εκπομπών, ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2030 η υποχρέωση αυτή γίνεται καθολική για κάθε νέα ιδιωτική κατοικία ή επαγγελματικό χώρο.

Τα κτίρια αυτά θα πρέπει να παρουσιάζουν ζήτηση ενέργειας τουλάχιστον κατά 10% χαμηλότερη από το όριο για τη συνολική χρήση πρωτογενούς ενέργειας που ίσχυε για τα κτίρια με σχεδόν μηδενική κατανάλωση ενέργειας έως τις 28 Μαΐου 2024.

Η συνολική ετήσια χρήση πρωτογενούς ενέργειάς τους θα καλύπτεται από ανανεώσιμες πηγές, από πηγές απαλλαγμένες από άνθρακα ή, σε περιπτώσεις τεχνικής και οικονομικής αδυναμίας, από ενέργεια του δικτύου που πληροί συγκεκριμένα εθνικά κριτήρια.

Παράλληλα, καθιερώνεται η υποχρεωτική εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας σε όλα τα κτίρια και τις εγκαταστάσεις που ανήκουν ή χρησιμοποιούνται από δημόσιους φορείς, με την υποχρέωση των οικείων προϊσταμένων να ενημερώνουν ετησίως την Υπηρεσία Ενέργειας.

Βάσει των αυστηρών ευρωπαϊκών προτύπων, η συνολική τελική κατανάλωση ενέργειας όλων των δημόσιων φορέων πρέπει να μειώνεται κατά τουλάχιστον 1,9% ετησίως σε σύγκριση με το έτος βάσης 2021.

Επιπλέον, εισάγεται η υποχρέωση ανακαίνισης τουλάχιστον του 3% του συνολικού εμβαδού δαπέδου των θερμαινόμενων ή και ψυχόμενων δημόσιων κτιρίων κάθε χρόνο, με σκοπό τη μετατροπή τους σε κτίρια με σχεδόν μηδενική ή μηδενική κατανάλωση.

 

 

 

Οι ποσοστιαίοι στόχοι για κατοικίες και εμπορικά ακίνητα

Για τα υφιστάμενα κτίρια που δεν χρησιμοποιούνται ως κατοικίες, εισάγονται ελάχιστα επίπεδα ενεργειακής απόδοσης που συνδέονται με τη συνολική κατάσταση του εθνικού αποθέματος.

Θεσπίζονται δύο όρια που αντιστοιχούν στο 16% και στο 26% των κτιρίων με τις χειρότερες επιδόσεις, με την υποχρέωση των ιδιοκτητών για συμμόρφωση να ολοκληρώνεται το 2030 και το 2033 αντίστοιχα.

Στον τομέα των κατοικιών, ο νόμος επιτάσσει τη μείωση της μέσης χρήσης πρωτογενούς ενέργειας κατά τουλάχιστον 16% έως το 2030 και κατά 20% με 22% έως το 2035, σε σχέση με το έτος 2020.

Το κράτος αναλαμβάνει τη δέσμευση να κατευθύνει τις προσπάθειες ανακαίνισης κατά τρόπο ώστε τουλάχιστον το 55% αυτής της μείωσης να προέλθει από το 43% των οικιστικών κτιρίων που βρίσκονται στη χειρότερη ενεργειακή κατάσταση.

 

 

 

Υποχρεωτικά ηλιακά συστήματα και τέλος στους καυστήρες πετρελαίου

Η παραγωγή καθαρής ενέργειας ενισχύεται με ένα αυστηρό ημερολογιακό πλάνο, καθώς μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026 όλα τα νέα δημόσια και μη οικιστικά κτίρια με ωφέλιμη επιφάνεια άνω των 250 τετραγωνικών μέτρων πρέπει να διαθέτουν ηλιακές εγκαταστάσεις.

Το όριο αυτό θα επεκτείνεται σταδιακά στα υφιστάμενα μεγάλα κτίρια, ενώ μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2029 η υποχρέωση θα αγγίξει όλα τα νέα οικιστικά κτίρια και τους νέους στεγασμένους χώρους στάθμευσης.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο βάζει οριστικό τέλος στους παραδοσιακούς καυστήρες. Από την 1η Ιανουαρίου 2025 απαγορεύεται κάθε κρατική επιχορήγηση ή οικονομικό κίνητρο για την εγκατάσταση αυτόνομων λεβήτων ορυκτών καυσίμων, με απώτερο στόχο την πλήρη αντικατάσταση και κατάργησή τους από όλα τα κτίρια μέχρι το 2040.

 

 

 

Ηλεκτροκίνηση και έξυπνα συστήματα ελέγχου

Η νέα νομοθεσία συνδέει επίσης τα κτίρια με τις υποδομές βιώσιμης κινητικότητας, επιβάλλοντας την τοποθέτηση σημείων επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και θέσεων στάθμευσης ποδηλάτων.

Σε νέα ή ριζικά ανακαινισμένα μη οικιστικά κτίρια με περισσότερες από πέντε θέσεις στάθμευσης, απαιτείται τουλάχιστον ένας φορτιστής και προκαλωδίωση για το 50% των υπόλοιπων θέσεων, ενώ στα κτίρια γραφείων η αναλογία αυξάνεται σε έναν φορτιστή ανά δύο θέσεις.

Αντίστοιχα, στις νέες πολυκατοικίες και κατοικίες με περισσότερες από τρεις θέσεις στάθμευσης, η προκαλωδίωση είναι υποχρεωτική για κάθε θέση ξεχωριστά, ενώ πρέπει να διατίθενται τουλάχιστον δύο θέσεις ποδηλάτων για κάθε διαμέρισμα.

Όλες αυτές οι υποδομές θα πλαισιώνονται από έξυπνα συστήματα ηλεκτρονικής παρακολούθησης της ενεργειακής απόδοσης και της ποιότητας του εσωτερικού αέρα, ολοκληρώνοντας τη μετατροπή των κυπριακών ακινήτων σε σύγχρονες, πράσινες μονάδες διαβίωσης.

 

 

 

Νέα ψηφιακά πιστοποιητικά και υπηρεσίες μίας στάσης

Όσον αφορά την παρακολούθηση της αγοράς, αυτή θα γίνεται μέσα από τα ανανεωμένα Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης, τα οποία θα εκδίδονται ψηφιακά με δεκαετή ισχύ.

Η νέα κλειστή κλίμακα θα κυμαίνεται από το Α, που αφορά κτίρια μηδενικών εκπομπών, έως το Η για τα πιο ενεργοβόρα ακίνητα, ενώ εισάγεται και η αριστεύσασα κατηγορία Α+ για κτίρια με εξαιρετικά χαμηλή ζήτηση και πλεονασματική παραγωγή ενέργειας.

Αν ένα ακίνητο καταταγεί κάτω από την κατηγορία Γ, ο ιδιοκτήτης θα καλείται εντός πέντε ετών να λάβει συμβουλές ανακαίνισης.

Για τη διευκόλυνση των πολιτών, δημιουργούνται οι υπηρεσίες μίας στάσης, οι οποίες θα προσφέρουν τεχνική και χρηματοδοτική καθοδήγηση. Εκεί θα εκδίδεται και η πορεία ανακαίνισης, ένας εξατομικευμένος ψηφιακός οδηγός που θα δείχνει στον ιδιοκτήτη τα απαραίτητα βήματα για τη σταδιακή αναβάθμιση του ακινήτου του.

 

 

Εμπλοκή ΕΟΑ και Δήμων

Η εφαρμογή των νέων αυστηρών προτύπων και η παρακολούθηση της ενεργειακής συμμόρφωσης μεταφέρεται επίσης σε ολόκληρο το φάσμα της τοπικής διακυβέρνησης.

Στο επίκεντρο της νέας εκστρατείας εξοικονόμησης ενέργειας τίθενται οι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ), οι οποίοι αναλαμβάνουν τον έλεγχο και τον συντονισμό σε επαρχιακό επίπεδο.

Συγκεκριμένα, οι εγκύκλιοι και οι οδηγίες της αρμόδιας αρχής θα δεσμεύουν πλέον άμεσα τους πέντε ΕΟΑ, οι οποίοι καλούνται να λειτουργήσουν ως ελεγκτικοί μηχανισμοί της κεντρικής διοίκησης.

Παράλληλα, οι νέες υποχρεώσεις αγγίζουν άμεσα και τη βάση της τοπικής αυτοδιοίκησης, με τους μεγάλους δήμους να καλούνται να εφαρμόσουν άμεσα τα δεσμευτικά πλάνα εξοικονόμησης ενέργειας για τα ιδιόκτητα και ενοικιαζόμενα κτίριά τους.

Επιπλέον, οι Δήμοι αυτοί, σε συνεργασία με την Ένωση Δήμων Κύπρου και την Ένωση Κοινοτήτων Κύπρου, θα υποχρεούνται να ορίσουν Λειτουργούς Εξοικονόμησης Ενέργειας και να καταγράφουν αναλυτικά τις ετήσιες καταναλώσεις τους.

Στη σημερινή συνεδρία, στην οποία θα πραγματοποιηθεί συζήτηση επί της αρχής για το νομοσχέδιο, έχουν κληθεί να συμμετέχουν εκπρόσωποι των Υπουργείων Ενέργειας, Οικονομικών, Εσωτερικών και Εργασίας, της Νομικής Υπηρεσίας, του ΕΤΕΚ, της ΟΕΒ, του ΚΕΒΕ και της ΠΟΒΕΚ, καθώς και των συνδέσμων καταναλωτών, της ΟΣΕΟΚ, του Συνδέσμου Τραπεζών και του Συνδέσμου Εταιρειών Εξαγοράς Πιστώσεων και Διαχειριστριών Εταιρειών Πιστωτικών Διευκολύνσεων.