Η Κύπρος στο τιμόνι της ΕΕ το 2026: Προκλήσεις, Προτεραιότητες και Πολιτικό Momentum

Η Κυπριακή Δημοκρατία ανέλαβε την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης την 1η Ιανουαρίου 2026, σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών, οικονομικών και θεσμικών προκλήσεων, όχι μόνο για την Ευρώπη αλλά και για ολόκληρο τον κόσμο. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι μεταναστευτικές πιέσεις, η ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας και η αναζήτηση οικονομικής και ενεργειακής σταθερότητας συνθέτουν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον.

Ως τελευταίο μέλος της τριάδας Προεδριών μαζί με την Πολωνία και τη Δανία, η Κύπρος καλείται αφενός να διασφαλίσει τη συνέχεια του ευρωπαϊκού έργου και αφετέρου να αφήσει το δικό της πολιτικό και θεσμικό αποτύπωμα. Η συγκυρία αυτή αποτελεί για τη Λευκωσία ένα κρίσιμο momentum, το οποίο οφείλει να αξιοποιήσει δεόντως.

Κεντρικός άξονας του προγράμματος της Κυπριακής Προεδρίας είναι η έννοια της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Κύπρος προωθεί μια Ευρώπη ικανή να δρα αυτόνομα σε ζητήματα άμυνας και ασφάλειας, ενέργειας και ψηφιακής πολιτικής, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη συνεργασία με το ΝΑΤΟ και τους διεθνείς της εταίρους. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η έμφαση στη γεωπολιτική ισχυροποίηση της ΕΕ.

Μία από τις πρώτες πολιτικές κινήσεις της Κυπριακής Προεδρίας αποτέλεσε η προώθηση της συμφωνίας με τις χώρες της Mercosur, δίνοντας το πράσινο φως σε μια στρατηγικής σημασίας εμπορική συμφωνία, η οποία ωστόσο προκάλεσε σημαντικές αντιδράσεις.

Η μετανάστευση δεν θα μπορούσε παρά να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες της Κυπριακής Προεδρίας. Το 2026 όλα τα κράτη μέλη υποχρεούνται να εφαρμόσουν το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, σε μια συγκυρία όπου η Κύπρος κατέχει την πρωτιά στις αιτήσεις ασύλου κατ’ αναλογία πληθυσμού. Με τα υψηλότερα ποσοστά αιτήσεων ανά κάτοικο στην ΕΕ, η Λευκωσία επιδιώκει μια πιο αποτελεσματική και ρεαλιστική ευρωπαϊκή πολιτική επιστροφών, ενίσχυσης της συνεργασίας με τρίτες χώρες και ουσιαστικής αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών.

Σε οικονομικό επίπεδο, η Κυπριακή Προεδρία εστιάζει στην απλοποίηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, στην ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και στη βαθύτερη ενοποίηση της εσωτερικής αγοράς. Παράλληλα, προωθεί φιλόδοξες νομοθετικές πρωτοβουλίες στους τομείς της ψηφιακής τεχνολογίας, της ενέργειας και της καινοτομίας, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Ιδιαίτερα κρίσιμος είναι και ο ρόλος της Κυπριακής Προεδρίας στις διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034. Η Κύπρος επιδιώκει μια «ώριμη» συμφωνία με σαφείς κατευθυντήριες γραμμές, που θα αντανακλά τις νέες προτεραιότητες της Ένωσης, από την άμυνα και τη μετανάστευση έως τη συνοχή και την πράσινη μετάβαση.

Για την Κύπρο, η δεύτερη αυτή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ αποτελεί κάτι περισσότερο από μια θεσμική υποχρέωση. Είναι μια ευκαιρία πολιτικής ωρίμανσης και ανάδειξης της χώρας ως αξιόπιστου και αποτελεσματικού εταίρου. Με την εμπειρία της πρώτης Προεδρίας και με ενισχυμένη τεχνοκρατική επάρκεια, η Κύπρος είναι πιο ώριμη να ανταποκριθεί τόσο σε τεχνοκρατικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο.

Σε ένα σύνθετο και ασταθές διεθνές περιβάλλον, η Κυπριακή Προεδρία φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως σταθεροποιητικός παράγοντας, προωθώντας μια Ευρώπη πιο ισχυρή, πιο αυτόνομη και πιο κοντά στους πολίτες της.