Όταν η εκπαίδευση ξεπερνά τα σύνορα: Μια εμπειρία Job Shadowing στην Πορτογαλία μέσα από το πρόγραμμα Erasmus+

Ως εκπαιδευτικός από την Κύπρο, είχα την ιδιαίτερη τιμή και χαρά να συμμετάσχω σε πρόγραμμα κινητικότητας Job Shadowing στο σχολικό συγκρότημα Escola Básica Terras do Ave στο Guimaraes της Πορτογαλίας. Η κινητικότητα έγινε από τις 4-8 Μαΐου στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Erasmus+ που συμμετέχει το σχολείο μου. Μια εμπειρία που ξεπέρασε κατά πολύ τα όρια μιας απλής εκπαιδευτικής επίσκεψης και μετατράπηκε σε ένα ουσιαστικό ταξίδι γνώσης, συνεργασίας, ανταλλαγής καλών πρακτικών και επαγγελματικής ενδυνάμωσης.

Από την πρώτη κιόλας μέρα, η θερμή υποδοχή από τη σχολική κοινότητα μάς έκανε να αισθανθούμε μέλη ενός σύγχρονου ευρωπαϊκού σχολείου που επενδύει ουσιαστικά στη συνεργασία, τη συμπερίληψη και την καινοτομία. Μαζί με ακόμη τέσσερεις εκπαιδευτικούς από τη Ρουμανία και τρεις εκπαιδευτικούς από τη Νήσο Ρεϋνιόν της Γαλλίας, δημιουργήσαμε μια πολυπολιτισμική ομάδα με διαφορετικές εμπειρίες, κουλτούρες και εκπαιδευτικές προσεγγίσεις. Μέσα όμως από αυτή τη διαφορετικότητα, αναδείχθηκε κάτι πολύ πιο σημαντικό: η κοινή ευρωπαϊκή ταυτότητα και η κοινή μας αγωνία για ένα καλύτερο σχολείο για όλους τους μαθητές.

Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε από κοντά τον τρόπο λειτουργίας ενός μεγάλου σχολικού οργανισμού με περισσότερους από 1500 μαθητές. Οι συζητήσεις με τον Διευθυντή του σχολείου, κ. Alberto Costa, αποτέλεσαν για μένα μια εξαιρετικά πολύτιμη εμπειρία. Μέσα από τον διάλογο και την ανταλλαγή καλών πρακτικών σε θέματα διοίκησης, ηγεσίας και εκπαιδευτικού σχεδιασμού, διαπίστωσα πόσο σημαντικό είναι ένα σχολείο να διαθέτει όραμα, οργάνωση και κουλτούρα συνεργασίας.

Ιδιαίτερη εντύπωση μου προκάλεσε ο τρόπος με τον οποίο το σχολείο προσεγγίζει τη συμπεριληπτική εκπαίδευση. Δεν πρόκειται απλώς για μια θεωρητική προσέγγιση ή μια υποχρέωση που επιβάλλεται από εκπαιδευτικές πολιτικές. Αντίθετα, η συμπερίληψη εφαρμόζεται καθημερινά μέσα από ουσιαστικές πρακτικές, εξειδικευμένες υποδομές και παιδαγωγικές παρεμβάσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε παιδιού.

Ξεχωριστή θέση στη μνήμη μου θα έχει το δωμάτιο αισθητηριακής αγωγής, ένας ειδικά διαμορφωμένος χώρος που προσφέρει στα παιδιά τη δυνατότητα να ηρεμήσουν, να αυτορυθμιστούν και να υποστηριχθούν αποτελεσματικά στη μαθησιακή τους πορεία. Εκεί συνειδητοποίησα ακόμη περισσότερο πως η ύπαρξη κατάλληλων υποδομών και εξοπλισμού δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά βασική προϋπόθεση για ένα πραγματικά συμπεριληπτικό σχολείο.

Παράλληλα, παρακολουθήσαμε μαθήματα και δραστηριότητες που αξιοποιούν δημιουργικά την τεχνολογία και ενισχύουν τη μαθητική συμμετοχή. Εργαστήρια Τεχνητής Νοημοσύνης, ρομποτικής, προγραμματισμού, δημιουργίας εφαρμογών και πολυμέσων απέδειξαν πως η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ενδυνάμωσης της μάθησης και όχι απλώς ως ένα εντυπωσιακό πρόσθετο στοιχείο στη διδασκαλία. Η Λέσχη Ρομποτικής και Προγραμματισμού, καθώς και οι δραστηριότητες STEM, καλλιεργούσαν δεξιότητες όπως η δημιουργικότητα, η συνεργασία, η επίλυση προβλημάτων και η κριτική σκέψη, δεξιότητες απαραίτητες για το σχολείο του 21ου αιώνα.

Εξίσου σημαντική ήταν και η επίσκεψή μας στον οργανισμό CERCIGUI, ο οποίος επιτελεί ένα εξαιρετικό κοινωνικό έργο μέσα από τη δημιουργική απασχόληση και την επαγγελματική προετοιμασία ενηλίκων ατόμων με αναπηρίες για την αγορά εργασίας. Η εμπειρία αυτή ανέδειξε τη σημασία της σύνδεσης σχολείου και κοινωνίας, αλλά και την ανάγκη δημιουργίας ευκαιριών ισότιμης συμμετοχής για όλους.

Πέρα όμως από τις εκπαιδευτικές πρακτικές και τις οργανωμένες δράσεις, αυτό που θα κρατήσω περισσότερο είναι οι ανθρώπινες σχέσεις που αναπτύχθηκαν. Οι συζητήσεις με εκπαιδευτικούς από διαφορετικές χώρες, η αλληλεπίδραση με τους μαθητές και η καθημερινή ανταλλαγή εμπειριών απέδειξαν ότι, παρά τις διαφορές στα εκπαιδευτικά συστήματα, οι προκλήσεις και οι στόχοι μας είναι κοινοί.

Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με αναστοχασμό, ανταλλαγή εμπειριών και απονομή πιστοποιητικών συμμετοχής. Για μένα, όμως, η πραγματική αξία αυτής της εμπειρίας βρίσκεται σε όσα επιστρέφουν μαζί μου στην Κύπρο: νέες ιδέες, έμπνευση, καλές πρακτικές και, κυρίως, η πεποίθηση ότι η εκπαίδευση εξελίσσεται μέσα από τη συνεργασία, το άνοιγμα προς τον κόσμο και τη διαρκή διάθεση για μάθηση.

Θερμές ευχαριστίες στο σχολικό συγκρότημα Escola Básica Terras do Ave για τη φιλοξενία, στο πρόγραμμα Erasmus+ για τις πολύτιμες ευκαιρίες κινητικότητας που προσφέρει στους εκπαιδευτικούς της Ευρώπης, καθώς και στο ΙΔΕΠ Διά Βίου Μάθησης για τη στήριξη και τη δυνατότητα συμμετοχής σε αυτή τη μοναδική εμπειρία επαγγελματικής ανάπτυξης.

Γιατί τελικά, ένα σχολείο που ανοίγεται στον κόσμο είναι ένα σχολείο που εξελίσσεται και μαζί του εξελίσσονται και οι άνθρωποί του.

Γεώργιος Κωνσταντίνου

Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου Ξυλοφάγου Α΄