7η διάλεξη ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου: Περιβάλλον και Ποιότητα Ζωής

Οι βασικές πτυχές της σύγχρονης περιβαλλοντικής πολιτικής και οι προκλήσεις της κλιματικής κρίσης παρουσιάστηκαν στο Ζηνώνειο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο

Το θέμα «Περιβάλλον και ποιότητα ζωής», συμπεριλήφθηκε σε διάλεξη του προγράμματος του Ζηνώνειου Ελεύθερου Πανεπιστημίου, η οποία ανέδειξε τις σύγχρονες προκλήσεις που αφορούν την περιβαλλοντική προστασία και τη βιώσιμη ανάπτυξη, καθώς και τον άμεσο και καθοριστικό αντίκτυπό τους στην καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των πολιτών, σε μια περίοδο κατά την οποία τα περιβαλλοντικά ζητήματα βρίσκονται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου.

Ο Βουλευτής Λευκωσίας και Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Περιβάλλοντος, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, ανέπτυξε τις βασικές πτυχές της σύγχρονης περιβαλλοντικής πολιτικής, τις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης και τις επιλογές που καθορίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σύνδεση των πολιτικών αποφάσεων με την ποιότητα ζωής, επισημαίνοντας ότι το περιβάλλον δεν αποτελεί αφηρημένη έννοια, αλλά καθοριστικό παράγοντα υγείας, ασφάλειας και κοινωνικής ευημερίας. Η διάλεξη επικεντρώθηκε παράλληλα σε ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή, η διαχείριση των φυσικών πόρων, η αστική και αγροτική ανάπτυξη, καθώς και στον ρόλο της πολιτείας και της κοινωνίας των πολιτών στη διαμόρφωση ενός βιώσιμου, λειτουργικού και ανθρώπινου περιβάλλοντος ζωής. Τονίστηκε και η ανάγκη για ενεργό συμμετοχή των πολιτών στον δημόσιο διάλογο για το περιβάλλον, ως βασική προϋπόθεση για τη βελτίωση της συλλογικής ευημερίας.

Ο ομιλητής ανέδειξε το σύνθετο πλέγμα των περιβαλλοντικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει σήμερα η Κύπρος, επισημαίνοντας ότι η συνεχής αλλαγή χρήσης γης, η οικιστική και βιομηχανική επέκταση, καθώς και η σταδιακή υποβάθμιση φυσικών περιοχών, επιδρούν άμεσα στη βιοποικιλότητα, στα μεταναστευτικά πτηνά και στους οργανισμούς του εδάφους. Υπογράμμισε την αναγκαιότητα ουσιαστικής και όχι τυπικής εφαρμογής των Μελετών Εκτίμησης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, οι οποίες οφείλουν να καταγράφουν με σαφήνεια και επιστημονική τεκμηρίωση τις επιπτώσεις στον αέρα, στο νερό, στο έδαφος και στην πανίδα, καθώς και να προτείνουν συγκεκριμένα και εφαρμόσιμα διορθωτικά και αντισταθμιστικά μέτρα.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις περιοχές υψηλής βιομηχανικής συγκέντρωσης, όπως η ζώνη πετρελαιοειδών στη Λάρνακα και το ενεργειακό σύμπλεγμα Βασιλικού – Πεντακώμου, που εμπίπτουν στο πλαίσιο της Οδηγίας Seveso της European Commission. Η παρουσία επικίνδυνων ουσιών δημιουργεί αυξημένους κινδύνους για το περιβάλλον και τις τοπικές κοινότητες, καθιστώντας αναγκαία την αυστηρή εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και τη διαρκή εποπτεία.

O κ. Θεοπέμπτου έθιξε και το ζήτημα της ποιότητας του αέρα, την αυξημένη χρήση ιδιωτικών οχημάτων, την έλλειψη επαρκών δημόσιων συγκοινωνιών και την καύση ακατάλληλων υλικών σε τζάκια κατά τους χειμερινούς μήνες. Οι ενέργειες αυτές, είπε, οδηγούν σε επικίνδυνες συγκεντρώσεις μικροσωματιδίων, ιδιαίτερα κατά τις κρύες νύχτες όπου το φαινόμενο της θερμοκρασιακής αναστροφής εγκλωβίζει τους ρύπους κοντά στο έδαφος. Υπογραμμίστηκε ότι η ύπαρξη σταθμών μέτρησης δεν αρκεί, εάν δεν συνοδεύεται από άμεση ενεργοποίηση μέτρων προστασίας. Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όταν καταγράφεται επιβαρυμένη ποιότητα αέρα, προσαρμόζονται τα σχολικά διαλείμματα και περιορίζονται οι εξωτερικές δραστηριότητες, με στόχο την προστασία των παιδιών και των ευάλωτων ομάδων. Σύμφωνα με την European Environment Agency, η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους περιβαλλοντικούς κινδύνους για την υγεία στην Ευρώπη.

Παράλληλα, αναδείχθηκαν ζητήματα ηχορύπανσης από οδικά δίκτυα και βιομηχανικές δραστηριότητες, καθώς και η ανάγκη εφαρμογής πρακτικών που ήδη υιοθετούνται σε άλλες χώρες και σε μικρότερο βαθμό και στη χώρα μας  όπως ηχοπετάσματα και ειδικά ασφαλτομίγματα μείωσης θορύβου. Η προστασία του εδάφους και η ορθή διαχείριση χημικών ουσιών αποτέλεσαν επίσης βασικούς άξονες της συζήτησης. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους ανθεκτικούς οργανικούς ρύπους που ρυθμίζονται από τη Stockholm Convention on Persistent Organic Pollutants, καθώς και στις επιπτώσεις βαρέων μετάλλων, όπως ο μόλυβδος, σε καταναλωτικά προϊόντα.

Κατά τη συζήτηση που ακολούθησε με το κοινό καταγράφηκε η ανάγκη μετάβασης από τη διαπίστωση των προβλημάτων στην ουσιαστική εφαρμογή λύσεων. Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν μπορεί να σημαίνει εξάντληση φυσικών πόρων ή άναρχη επέκταση, αλλά ισορροπία μεταξύ οικονομικής δραστηριότητας, περιβαλλοντικής προστασίας και κοινωνικής ευημερίας. Συζητήθηκε και το θέμα της διαχείρισης αποβλήτων και των παράνομων σκυβαλότοπων, το οποίο συνδέθηκε με τις διαδικασίες επί παραβάσει που έχουν κινηθεί από την European Commission, επισημαίνοντας εκ μέρους του εισηγητή ότι η μη συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές οδηγίες επιβαρύνει το περιβάλλον και εκθέτει τη χώρα με κυρώσεις.

Μέσα από τον κύκλο των διαλέξεών του, το Ζηνώνειο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο, το οποίο επιμελείται το Γραφείο Εκδηλώσεων του Πανεπιστημίου Κύπρου, λειτουργεί ως ανοιχτός χώρος γνώσης, προβληματισμού και συμμετοχής, φέρνοντας σε δημιουργικό διάλογο την επιστημονική γνώση, τον δημόσιο λόγο και την κοινωνία, και ενισχύοντας τον ρόλο της διά βίου μάθησης. Η διάλεξη είναι αναρτημένη στην σελίδα του ΡΙΚ στο YouTube, προσφέροντας τη δυνατότητα παρακολούθησης από όσους και όσες το επιθυμούν.