ΓεΣΥ: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες

Χρήσιμες πληροφορίες Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας για το τι θα ισχύσει με την εφαρμογή του 

Το Γενικό Σύστημα Υγείας, το ΓεΣΥ όπως το γνωρίζουμε πλέον και όπως έχει καθιερωθεί, συζητείται εδώ και κάποιες δεκαετίες, χωρίς να έχει φτάσει ακόμα στην υλοποίησή του, για διάφορους λόγους που δεν είναι του παρόντος να αναφερθούν.

Στόχος της συγκεκριμένης αναφοράς, είναι να δοθεί με απλό και κατανοητό τρόπο χρήσιμη πληροφόρηση προς το κοινό για όλα όσα θα ισχύσουν με την εφαρμογή του ΓεΣΥ, οποτεδήποτε κι αν γίνει αυτό. Το κείμενο, ετοιμάστηκε με τη βοήθεια αρμόδιων λειτουργών του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ) και ιδιαίτερα του γενικού διευθυντή, δρα Άθου Τσινωντίδη και απαντά στις απορίες και στα ερωτήματα που συχνά διατυπώνονται από απλούς πολίτες. Να αναφέρουμε καταρχήν ότι ο ΟΑΥ είναι Οργανισμός δημοσίου δικαίου και αποστολή του είναι η εφαρμογή του Γενικού Συστήματος Υγείας, το οποίο θα διασφαλίζει: καθολική κάλυψη και ισότιμη μεταχείριση, ολοκληρωμένο πακέτο υπηρεσιών υγείας, υπηρεσίες υγείας υψηλού ποιοτικού επιπέδου, ελεύθερη επιλογή παροχέα της προτίμησης του ασθενούς και δίκαιη κατανομή του κόστους των υπηρεσιών.

Το ΓεΣΥ είναι ένα ανεξάρτητο ασφαλιστικό ταμείο, στο οποίο θα κατατίθενται εισφορές ή και άλλα έσοδα, που θα διοχετεύονται ως αποζημίωση σε παροχείς φροντίδας υγείας (γιατρούς, νοσηλευτές, κλινικά εργαστήρια, φαρμακοποιούς, νοσηλευτήρια κ.ά.), για να παρέχουν υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στόχος του, είναι η παροχή ισότιμης πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας σε όλους τους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας, χωρίς διακρίσεις ή περιορισμούς και ανεξαρτήτως της οικονομικής τους δυνατότητας. Την ευθύνη της διαχείρισής του έχει ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας, ο οποίος διοικείται από 11μελές Διοικητικό Συμβούλιο, που απαρτίζεται από εκπροσώπους της κυβέρνησης, των εργοδοτών και των εργαζομένων. Στο τροποποιητικό νομοσχέδιο που στάλθηκε πρόσφατα στη Νομική Υπηρεσία για νομοτεχνικό έλεγχο, προστίθεται η συμμετοχή των ασθενών στο Διοικητικό Συμβούλιο με έναν εκπρόσωπο.

Δικαιούχοι του ΓεΣΥ είναι όλοι οι πολίτες που έχουν τη συνήθη διαμονή τους στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές και εμπίπτουν σε μία από τις παρακάτω κατηγορίες:

>> Ευρωπαίοι πολίτες που διαμένουν και εργάζονται ή έχουν αποκτήσει δικαίωμα μόνιμης διαμονής.

>> Πολίτες τρίτης χώρας, οι οποίοι πληρούν τις πρόνοιες της εθνικής νομοθεσίας.

Τα εξαρτώμενα των πιο πάνω. Τι συμβαίνει, όμως, στην περίπτωση πολιτών χωρίς εισόδημα και πώς αυτοί καλύπτονται; Το δικαίωμα στις υπηρεσίες υγείας του ΓεΣΥ, όπως μας πληροφορεί ο ΟΑΥ, είναι ανεξάρτητο από την καταβολή εισφοράς. Οι δικαιούχοι του ΓεΣΥ καθορίζονται με βάση τα κριτήρια που έχουν αναφερθεί πιο πάνω. Οι υπηρεσίες θα παρέχονται στη βάση των αναγκών και όχι στη βάση της οικονομικής δυνατότητας του πολίτη. Επομένως, ακόμη και οι πολίτες χωρίς εισόδημα (άνεργοι, παιδιά, φοιτητές, στρατιώτες κ.ά.), θα έχουν ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Στο ερώτημα που εύλογα δημιουργείται, ως προς τις υπηρεσίες που θα παρέχονται στα πλαίσια του ΓεΣΥ, η απάντηση δίδεται αμέσως μετά.

Το ΓεΣΥ, παρέχει ολοκληρωμένη φροντίδα υγείας στους δικαιούχους. Καλύπτονται όλες οι υπηρεσίες από γιατρούς σε εξωνοσοκομειακό περιβάλλον, τα φάρμακα, οι κλινικές εξετάσεις, η ενδονοσοκομειακή περίθαλψη, καθώς και άλλες υπηρεσίες υγείας που καθορίζονται με λεπτομέρεια στο νομοσχέδιο του ΓεΣΥ. Επιπλέον, με την εφαρμογή του ΓεΣΥ, όλοι οι δικαιούχοι έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν υπηρεσίες φροντίδας υγείας σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη βάση του κανονισμού για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και της οδηγίας για τα δικαιώματα των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη.

Η θέση των ασθενών με την εφαρμογή του ΓεΣΥ

Το ΓεΣΥ είναι ένα ανθρωποκεντρικό σύστημα. Δηλαδή, έχει σχεδιαστεί με κύριο μέλημα την εξυπηρέτηση του πολίτη-ασθενούς, ως εκ τούτου, η θέση του ενδυναμώνεται σημαντικά. Κάποια στοιχεία για το πώς πρακτικά θα ωφεληθεί, μας δίνει ο ΟΑΥ:

• διά βίου οικονομική προστασία από τυχόν ανάγκη δαπανηρών υπηρεσιών υγείας

• ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας ανεξαρτήτως οικονομικών δυνατοτήτων

• πρόσβαση σε ένα διευρυμένο κατάλογο φαρμακευτικών προϊόντων

• μείωση των λιστών αναμονής μέσω της αξιοποίησης των παραγωγικών δυνατοτήτων του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα

• αύξηση των επιλογών για τον ασθενή σε επίπεδο παρόχου υγείας

• αναβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών

• αναβάθμιση της πρωτοβάθμιας φροντίδας για έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματικότερη θεραπεία

• παροχή πληροφοριών και δυνατοτήτων υποβολής παραπόνων μέσω της λειτουργίας τηλεφωνικού κέντρου

• προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών μέσω διορισμού ανεξάρτητου Επιτρόπου Εποπτείας, ο οποίος θα εξετάζει παράπονα ασθενών που θα αφορούν τον Οργανισμό ή και παρόχους υγείας

• δημιουργία ηλεκτρονικού φακέλου με πλήρη πρόσβαση για τον ασθενή

• απόκτηση δικαιώματος λήψης υγειονομικής περίθαλψης σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Υπηρεσίες υγείας που θα προσφέρονται Οι υπηρεσίες εντός του ΓεΣΥ παρέχονται από όλους τους πάροχους υγείας του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα που είναι συμβεβλημένοι με τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας. Οι συγκεκριμένοι πάροχοι οφείλουν να πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις που αφορούν στα προσόντα, στην υποδομή και στον εξοπλισμό τους. Σε ό,τι αφορά τους δικαιούχους του ΓεΣΥ, αποκτούν δικαίωμα πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας εφόσον πρώτα επιλέξουν προσωπικό γιατρό και εγγραφούν στον κατάλογό του. Σημειώνεται ότι για τα παιδιά επιλέγεται προσωπικός γιατρός (παιδίατρος) από τον κηδεμόνα τους. Σε περίπτωση που ο δικαιούχος ασθενήσει, πρέπει πρώτα να επισκεφτεί τον προσωπικό του γιατρό, ο οποίος έχει την ευθύνη να κάνει τις πρώτες διαγνώσεις και να δώσει την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή. Στις περιπτώσεις όπου χρειάζονται εξειδικευμένες υπηρεσίες, τότε ο προσωπικός γιατρός εκδίδει σχετικό παραπεμπτικό.

Το παραπεμπτικό αναφέρει την ειδικότητα του γιατρού, π.χ. επίσκεψη σε καρδιολόγο, και ο ασθενής θα μπορεί να επισκεφθεί τον καρδιολόγο της επιλογής του. Στις περιπτώσεις που ένας προσωπικός γιατρός απουσιάζει για μεγάλο χρονικό διάστημα, όπως για παράδειγμα για την παρακολούθηση εκπαιδευτικών σεμιναρίων στο εξωτερικό, άδεια ανάπαυσης κ.λπ., έχει ευθύνη να καθορίσει άλλο προσωπικό γιατρό, ο οποίος θα τον αντικαθιστά για την περίοδο της απουσίας του. Ο δικαιούχος έχει το δικαίωμα να αλλάζει τον προσωπικό του γιατρό ανά έξι μήνες. Βασική παράμετρος του ΓεΣΥ, υπογραμμίζει ο ΟΑΥ, είναι η ελεύθερη επιλογή του παρόχου υγείας από τον ασθενή. Είτε με παραπεμπτικό, είτε μέσω απευθείας πρόσβασης, ο ασθενής είναι ελεύθερος να απευθυνθεί στον πάροχο υγείας της επιλογής του.

Στο ερώτημα που θέτουν αρκετοί ασθενείς, τι θα γίνεται με τα περιστατικά που χρήζουν ιατρικής θεραπείας σε κέντρα του εξωτερικού, ο ΟΑΥ αναφέρει ότι αυτά θα αξιολογούνται από εξειδικευμένη επιτροπή και, ανάλογα με το πόρισμά της, θα αποστέλλονται σε συγκεκριμένα κέντρα του εξωτερικού. Τα έξοδα θα καλύπτονται από το ΓεΣΥ.

Πέραν τούτου, οι δικαιούχοι του ΓεΣΥ διατηρούν το δικαίωμα να λαμβάνουν υγειονομική περίθαλψη σε κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη βάση του κανονισμού που αφορά στον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και της οδηγίας για τα δικαιώματα των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη. Υπάρχει, επίσης, και το θέμα των χρόνιων ασθενών και πώς αυτοί θα καλύπτονται από το ΓεΣΥ. Ένας από τους βασικούς στόχους του Σχεδίου, μας ενημερώνει ο ΟΑΥ, είναι ακριβώς να καλύψει τις ανάγκες των ασθενών αυτών, αλλά και εκείνων που πάσχουν από σοβαρές και σπάνιες παθήσεις. Η κάλυψη περιλαμβάνει όλο το φάσμα των υπηρεσιών του ΓεΣΥ. Στόχος είναι, μέσα από την ενδυνάμωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας, την εφαρμογή προληπτικών και ανιχνευτικών προγραμμάτων, καθώς και κατευθυντήριων γραμμών και πρωτοκόλλων, να παρέχεται αναβαθμισμένη ποιότητα υπηρεσιών.

Χρηματοδότηση ΓεΣΥ, εισφορές και συμπληρωμές

Το ΓεΣΥ χρηματοδοτείται, κυρίως, από εισφορές όπου υπάρχει τριπλή συμμετοχή μεταξύ μισθωτών, εργοδοτών και Κράτους. Για τη συλλογή των εισφορών και για αποφυγή οποιασδήποτε ταλαιπωρίας του κοινού και με στόχο το χαμηλό διοικητικό κόστος, αξιοποιούνται υφιστάμενες υποδομές που λειτουργούν στη Δημοκρατία. Συγκεκριμένα, για τη συλλογή των εισφορών, αξιοποιείται ο μηχανισμός των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων, του Τμήματος Φορολογίας και του Γενικού Λογιστηρίου. Ανάλογα με το είδος του εισοδήματος του φυσικού προσώπου, οι εισφορές συλλέγονται από τις πιο πάνω υπηρεσίες/τμήματα. Για παράδειγμα, οι εισφορές από μισθούς, παρακρατούνται από τους εργοδότες και καταβάλλονται σε μηνιαία βάση στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων, όπως εφαρμόζεται σήμερα και για τη συλλογή της εισφοράς για σκοπούς Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Στη συνέχεια, οι Υπηρεσίες καταθέτουν τις εισφορές στο Ταμείο του ΓεΣΥ.

Αρκετός κόσμος, θέτει συχνά το ερώτημα, αλλά και τον προβληματισμό κατά πόσον οι εισφορές του ΓεΣΥ, θα αποτελούν επιπλέον «φορολόγηση» για το νοικοκυριό. Κατά μέσο όρο, σύμφωνα με τον ΟΑΥ, η εισφορά που καταβάλλεται για το ΓεΣΥ δεν αποτελεί επιπλέον φορολόγηση για το νοικοκυριό. Όλα τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία καταδεικνύουν ότι σήμερα (χωρίς το ΓεΣΥ) ο προϋπολογισμός του κάθε νοικοκυριού, επιβαρύνεται με περίπου 5%–7% για δαπάνες υγείας. Επίσης, καταδεικνύουν ότι σήμερα η επιβάρυνση αυτή γίνεται με απρόβλεπτο τρόπο και σε απρόβλεπτη έκταση. Συγκεκριμένα, σήμερα ένα νοικοκυριό μπορεί να κληθεί να καταβάλει ένα υπέρογκο ποσό για τη θεραπεία ενός μέλους της οικογένειας, ο οποίος ξαφνικά διαγνώσθηκε ότι πάσχει από μια σοβαρή ασθένεια. Το ΓεΣΥ, παρέχει διά βίου οικονομική προστασία για τον κάθε πολίτη, αφού θα καταβάλλει εισφορές με βάση τα εισοδήματά του (αν έχει) και όχι με βάση τις απρόβλεπτες ανάγκες του σε υπηρεσίες υγείας. Η δε εισφορά για το ΓεΣΥ είναι τέτοια που η επιβάρυνση στον οικογενειακό προϋπολογισμό είναι κατά μέσο όρο σημαντικά χαμηλότερη από την υφιστάμενη επιβάρυνση.

Πέραν των εισφορών, θα καταβάλλονται στο ΓεΣΥ και συμπληρωμές. Οι δικαιούχοι, σύμφωνα με τον ΟΑΥ, καταβάλλουν ένα ποσό συμπληρωμής κατά τη λήψη της υπηρεσίας. Σημειώνει, περαιτέρω, ότι αυτές αποτελούν μέτρο, το οποίο εφαρμόζεται σε όλα τα εθνικά συστήματα υγείας και έχει στόχο να προωθήσει την υπεύθυνη χρήση των παρεχόμενων υπηρεσιών φροντίδας υγείας, να ελέγξει την κατάχρηση και να συγκρατήσει το κόστος των υπηρεσιών φροντίδας υγείας, χωρίς, ωστόσο, να επηρεάζει την απρόσκοπτη πρόσβαση. Ο Οργανισμός, απαντά και στο ερώτημα κατά πόσον ένας κάτοχος ιδιωτικού ασφαλιστικού σχεδίου, θα πρέπει να τερματίσει το συμβόλαιό του. Ο κάτοχος ιδιωτικού ασφαλιστικού σχεδίου, αναφέρει, δεν είναι υποχρεωμένος να τερματίσει το συμβόλαιό του. Εναπόκειται στον κάθε πολίτη να συνεχίσει, να σταματήσει ή να διαφοροποιήσει το ιδιωτικό ασφαλιστικό σχέδιο ανάλογα με τις δικές του ανάγκες και την οικονομική δυνατότητα.

Διασφάλιση παροχής υπηρεσιών υγείας υψηλής ποιότητας: Στον σχεδιασμό του ΓεΣΥ, εφαρμόζονται βέλτιστες πρακτικές, οι οποίες αποσκοπούν στην αναβάθμιση της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας, όπως η εισαγωγή του θεσμού του προσωπικού γιατρού, η εφαρμογή κατευθυντήριων οδηγιών, η χρήση ολοκληρωμένου συστήματος πληροφορικής κ.λπ. Ο προσωπικός γιατρός, διατηρεί στενή και μακροχρόνια σχέση με τον ασθενή, διαχειρίζεται και παρακολουθεί τον ιατρικό του φάκελο και προσφέρει αποτελεσματική φροντίδα. Επίσης, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση των χρόνιων ασθενειών, την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη ασθενειών με την εφαρμογή προγραμμάτων πρόληψης και ανίχνευσης. Η εφαρμογή κατευθυντήριων οδηγιών, στοχεύει στη διασφάλιση ποιοτικών και επιστημονικά άρτιων υπηρεσιών υγείας. Το ολοκληρωμένο σύστημα πληροφορικής, διασφαλίζει την αποτελεσματική διαχείριση και παρακολούθηση των ασθενών, από τους γιατρούς, τη γρήγορη εξυπηρέτηση, τον συνεχή έλεγχο, την πρόληψη και τον εντοπισμό τυχόν περιπτώσεων απάτης ή κατάχρησης.

Γράφει: Κίκα Κασινίδου
www.philenews.com